ΟΡΘΟΔΟΞΟΣ ΣΥΝΑΞΑΡΙΣΤΗΣ - Τρίτη, 25 Φεβρουαρίου 2025

Ἀγαπητοί μας ἀναγνῶστες, καλή σας ἡμέρα. Σήμερα, 25 τοῦ μηνὸς Φεβρουαρίου καὶ ἡ Ἁγία μας Ἐκκλησία ἑορτάζει τὴ μνήμη τοῦ ἐν Ἁγίοις Πατρὸς ἡμῶν Ταρασίου, Πατριάρχου Κωνσταντινουπόλεως. Ὁ Ἅγιος Ταράσιος, ὁ ὁποῖος ἔζησε τὸν 8ο αἰῶνα, εἶναι ἀπὸ τοὺς Ἁγίους ἐκείνους τῆς Ἐκκλησίας μας, ὅπου πρωτοστάτησε εἰς τὴν μάχη ἐναντίον τῶν εἰκονομάχων καὶ τὴν ἀποκατάσταση τῆς προσκυνήσεως τῶν Ἁγίων εἰκόνων.

 

Εἶναι Ἅγιος εἰκονόφιλος, ὁ ὁποῖος τὴν ἐποχὴ ἐκείνη τὴν ταραγμένη ποὺ ἔζησε, βοήθησε τὴν Ἁγία μας Ἐκκλησία νὰ ἑδραιώσει τὰ δόγματά της γύρω ἀπὸ τὰ ἱερὰ σεβάσματα τῶν Ἁγίων εἰκόνων καὶ νὰ στηρίξει στὴν πίστη τὴν Ὀρθόδοξη ὅλα τὰ πλήθη τῶν εὐσεβῶν καὶ Ὀρθοδόξων χριστιανῶν.

 

Ἂς ἀκούσουμε τί λέγει λοιπὸν σήμερα τὸ Ἱερὸ Συναξάριο γιὰ τὸν Ἅγιο Ταράσιο καὶ ποιός ἦταν αὐτὸς ὁ Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως, ὁ ὁποῖος ἔπαιξε ἕνα τέτοιο σπουδαῖο καὶ σημαντικὸ ρόλο στὴ ζωὴ τῆς Ἐκκλησίας μας τὴν ἐποχὴ ἐκείνη τοῦ 8ου αἰῶνος καὶ τῆς 7ης Οἰκουμενικῆς Συνόδου, ὅπου κατάφερε μὲ τὴν ἱερὰ διδασκαλία του καὶ τὸ Ἅγιο παράδειγμα τοῦ νὰ στερεώσει τοὺς Ὀρθοδόξους καὶ νὰ ἀποκαταστήσει πάλι τὴν εἰρήνη στὴν Ἐκκλησία. Ὁ ἀγλαὸς αὐτὸς φωστῆρας τῆς Ὀρθοδοξίας γεννήθηκε στὴν Κωνσταντινούπολη ἀπὸ ἐπιφανῆ οἰκογένεια, τὰ μέλη τῆς ὁποίας εἶχαν τιμηθεῖ μὲ τὸν τίτλο τοῦ πατρικίου.

 

Ἀπὸ τὸν πατέρα του, διάσημο δικαστῆ, κληρονόμησε τὸ αἴσθημα τῆς ἀκεραιότητας καὶ τῆς προστασίας τῶν ἀδυνάτων καὶ ἀθώων. Ἀπὸ δὲ τὴ μητέρα του κληρονόμησε μεγάλη εὐλάβεια, ἀφοῦ ἔλαβε ὁλοκληρωμένη θύραθεν παιδεία ἀνῆλθε στὸ ἀξίωμα τοῦ ὑπάτου καὶ ἔγινε Πρωτασηκρίτης, κατὰ τοὺς χρόνους τῆς βασιλείας τῆς Εἰρήνης καὶ τοῦ ἰοῦ της Κωνσταντίνου τοῦ 6ου. Ἀκτινοβολῶντας μὲ τὰ πολιτικά του χαρίσματα, δὲν ἀμέλησε ὡστόσο ποτὲ νὰ ἀναφέρεται γιὰ πάντα στὸ Θεό.

 

Τὴ ἐποχὴ ἐκείνη, ὁ πατριάρχης Παῦλος IV, ποὺ εἶχε ἐπιστρέψει στὴν Ὀρθοδοξία ἀφοῦ εἶχε ὑποστηρίξει τοὺς εἰκονομάχους στὴν ἀρχή, Ἀποθαρρυμένος ἀπὸ τὴν ἀδιέξοδη κατάσταση τὴν ὁποία εἶχε περιέλθει ἡ ἐκκλησία τῆς Κωνσταντινουπόλεως, ἐγκατέλειψε τὸ ἀξίωμά του καὶ παραιτήθηκε ἀπὸ τὸν θρόνο καὶ ἀποσύρθηκε στὴ Μονὴ Φλώρου. Στὴν Ἀντιβασίλισσα καὶ στὸ γιό της, ποὺ τὸν ἐπέπληξαν ἔντονα γιὰ τὴν παραίτησή του, ἀπήντησε ὅτι δὲν τοῦ ἦταν πλέον δυνατὸ νὰ ἀγωνιστεῖ καὶ συνέστησε τὸν Ταράσιο ὡς τὸν μόνο ἱκανὸ ἄνθρωπο νὰ ἀποκαταστήσει τὴν ἀληθινὴ πίστη καὶ νὰ ὁδηγήσει πάλι τὴν ἐκκλησία τῆς Κωνσταντινουπόλεως στὴν κοινωνία μὲ τὰ ἄλλα πατριαρχία. Ἀναστατωμένος ἀπὸ τὴν πρόταση αὐτὴ καὶ προβάλλοντας τὸ γεγονὸς ὅτι δὲν ἦταν παρὰ ἕνας ἁπλὸς λαϊκός, ὁ Ταράσιος στὴν ἀρχὴ ἀρνήθηκε.

 

Κάτω ἀπὸ τὴν πίεση ὅμως τῶν ἡγεμόνων, τῆς συγκλήτου καὶ ὅλου τοῦ λαοῦ καὶ προπαντὸς τῆς ἐκκλησίας, ποὺ συγκεντρώθηκε μπροστὰ στὸ παλάτι, ἐνέδωσε στὸ τέλος ὑπὸ τὸν ὅρο ὅμως νὰ συγκληθεῖ τὸ γρηγορότερο μεγάλη οἰκουμενικὴ σύνοδος νὰ θέσει τέλος στὴν αἵρεση τῆς εἰκονομαχίας. Χειροτονήθηκε ἡ Ἀρχιεπίσκοπος Κωνσταντινουπόλεως στὶς 25 Δεκεμβρίου τοῦ 784. Μόλις τοποθετήθηκε ἐπὶ τῇ λυχνίᾳ τῆς ἐκκλησίας, μόνη του μέριμνα ἦταν νὰ καταυγάζει μὲ τὸ φῶς τῶν Ἁγίων Ἀρετῶν τὴ νηστεία του, τὶς μακρὲς ἀγρυπνίες ἀφιερωμένες στὴν προσευχὴ καὶ τὴ μελέτη τοῦ Λόγου τοῦ Θεοῦ καὶ τὰ ἔργα τῆς Εὐαγγελικῆς Ἀγάπης.

 

Μιμούμενος τὸν Κύριο, θεωροῦσε τὸν ἑαυτό του διάκονο ὅλων καὶ δὲν ἀνεχόταν νὰ τοῦ προσφέρουν ἀκόμη καὶ τὶς πιὸ συνηθισμένες ὑπηρεσίες. Ντυμένος μὲ ἁπλότητα καὶ ταπεινόφρον σὲ ὅλες του τὶς ἐνέργειες, πάλευε κατὰ τῆς προκλητικῆς πολυτέλειας τοῦ κλήρου τῆς ἐποχῆς ἐκείνης, νουθετῶντας μὲ τὸ ζωντανὸ παράδειγμα, μοίραζε τόσο ἁπλόχερα ἐλεημοσύνες, ὥστε ἔλαβε τὴν προσωνυμία ὁ νέος Ἰωσήφ. Ἔκτισε ἄσυλα καὶ ξενῶνες, καλοῦσε τοὺς φτωχοὺς στὸ τραπέζι του γιὰ νὰ μοιραστοῦν τὸ λιτό του γεῦμα καὶ ἔδινε μηναῖο εἰσόδημα σὲ ἄλλους ἀπὸ ὅλους τοὺς ὁποίους εἶχε ἀπογράψει σὲ πάπυρο.

 

Τὸ χειμῶνα πήγαινε ὁ ἴδιος, φορῶντας τὰ ἱεραρχικά του ἄμφια γιὰ νὰ προσφέρει στοὺς φτωχοὺς πλούσιο γεῦμα. Μὲ τὸ παράδειγμα τοῦ ἐνάρετου βίου καὶ μὲ τὴ διδασκαλία του, ὤθησε μεγάλο ἀριθμὸ μαθητῶν του νὰ ἀπαρνηθοῦν τὸν κόσμο καὶ ἵδρυσε γιὰ αὐτοὺς μεγάλη μονὴ στὴν ἀριστερὴ ἀκτὴ τοῦ Βοσπόρου, ἀπὸ ὅπου βγῆκαν πολλοὶ ἐπίσκοποι ὅπως ὁ Μιχαὴλ Συνάδων καὶ ὁ Θεοφύλακτος Νικομηδείας, οἱ ὁποῖοι ἔγιναν στῦλοι τῆς ἀναγεννώμενης Ὀρθοδοξίας. Τηρῶντας τὴν ὑπόσχεσή του, ὁ Πατριάρχης φρόντισε νὰ συγκληθεῖ ἀπὸ τοὺς βασιλεῖς μεγάλη σύνοδο στὴν Κωνσταντινούπολη στὸ Ναὸ τῶν Ἁγίων Ἀποστόλων τὸν Αὔγουστο τοῦ 786.

 

Οἱ εἰκονομάχοι ὅμως εἰσέβαλαν στὴν Ἐκκλησία καὶ ἐξεδίωξαν τοὺς πατέρες. Ἡ στάση καταπνίγηκε μὲ δυσκολία καὶ ἡ σύνοδος μεταφέρθηκε στὴν Νίκαια γιὰ μεγαλύτερη ἀσφάλεια, ὅπου ἡ πρώτη συνεδρία ἄνοιξε στὶς 24 Σεπτεμβρίου. Προήδρευσε ὁ Ἅγιος Ταράσιος καὶ μὲ τὴ Σοφία καὶ τὸ κῦρος του, κατηύθυνε συζητήσεις ποὺ κατέληξαν στὴν καταδίκη τῆς αἱρέσεως καὶ στὴν ἀποκατάσταση τῆς τιμῆς τῶν Ἱερῶν Εἰκόνων, μιλᾶμε γιὰ τὸ 787, ὅπου ἐπὶ εἰρήνης τῆς Ἀθηναίας ἀποκαταστάθηκε ἡ εἰρήνη στὴν Ἐκκλησία καὶ ἡ Οἰκουμενικὴ Σύνοδος, ἡ Ἑβδόμη, ἀποφάσισε ὅτι πρέπει νὰ τιμῶνται, ὅπως πάντοτε ὑπῆρχε ἡ παράδοση, μέσα στὴν Ἐκκλησία, οἱ Ἅγιες Εἰκόνες.

 

Ἐν συνεχείᾳ, ὁ καλὸς Ποιμὴν μερίμνησε μὲ ὅλες τὶς δυνάμεις του νὰ ἐπαναφέρει μὲ ἤπιο τρόπο τοὺς αἱρετικούς, τοὺς κόλπους τῆς Ἁγίας Ἐκκλησίας, δίχως νὰ τοὺς ἀποθαρρύνει μὲ ὑπερβολικὰ αὐστηρὰ μέτρα. Γεγονὸς ποὺ προκάλεσε τὴν ἀντίδραση τῶν Αὐστηρῶν Στουδητῶν, τοῦ Ἁγίου Πλάτωνος καὶ τοῦ Ἀνιψιοῦ τοῦ Ἁγίου Θεοδώρου. Ἐργάστηκε ἐπίσης γιὰ τὴν πάταξη τῆς σιμωνίας στὴν χειροτονία τῶν ἱερέων.

 

Καὶ δὲν δίστασε νὰ ἐκτεθεῖ ὁ ἴδιος σὲ κίνδυνο γιὰ νὰ ὑπερασπιστεῖ τὸ δικαίωμα τοῦ ἀσύλου στὶς Ἐκκλησίες. Ἔτσι προστάτευσε ἕνα ἄγκιστρο ποὺ εἶχε κατασπαταλήσει κρατικοὺς πόλους καὶ ἦρθε νὰ ζητήσει ἄσυλο στὴν Ἁγία Σοφία, κρατῶντας τὴν ἄκρη τοῦ καλύμματός της Ἁγίας Τραπέζης καὶ κήρυξε ἀποσυνάγωγους τοῦ στρατιῶτες ποὺ τὸν συνέλαβαν διὰ τῆς βίας. Ὅταν μὲ τὴν ἐνηλικίωσή του ὁ Κωνσταντῖνος ὁ Ἕκτος ἄρχισε νὰ βασιλεύει μόνος του, ἀξιώθηκε νὰ τεθεῖ ὑπεράνω τῶν νόμων τῆς Ἐκκλησίας καὶ ἀπέπεμψε τὴν σύζυγό του Μαρία τὴν Ἀρμενία γιὰ νὰ νυμφευθεῖ μιὰ γυναῖκα ἀπὸ τὸ ὑπηρετικὸ προσωπικό της τὴ Θεοδότη.

 

Ὁ Πατριάρχης ἀρνήθηκε νὰ εὐλογήσει τὸ μοιχικὸ αὐτὸ γάμο καὶ ἐπιτίμησε αὐστηρὰ τὸν Αὐτοκράτορα, ἀπειλῶντας τὸν μὲ ἀναθεματισμὸ ἂν συνέχιζε νὰ ἁμαρτάνει. Ὁ Αὐτοκράτορας τότε ἐξοργισμένος διέταξε τὸν περιορισμό του Ταρασίου ἀπαγορεύοντας νὰ ἐπικοινωνεῖ ὁποιοσδήποτε μαζί του. Ἐξανάγκασε τὴν νόμιμη σύζυγό του νὰ γίνει μοναχὴ καὶ ἔβαλε νὰ εὐλογήσει τοὺς γάμους του ἕνας ραδιοῦργος ἱερέας, ὁ Ἰωσήφ, οἰκονόμος τῆς Μεγάλης Ἐκκλησίας.

 

Δὲν ἄργησε ὅμως νὰ ἔρθει ἡ κρίση τοῦ Θεοῦ καὶ τὸν ἑπόμενο χρόνο ὁ Κωνσταντῖνος ὁ ἕκτος ἔπεσε θῦμα συνομωσίας, τυφλώθηκε καὶ ἐκθρονίστηκε. Ὁ Ἅγιος Ταράσιος ἀνακτῶντας τὴν ἐλευθερία του ἀφόρισε τότε τὸν ἱερέα Ἰωσὴφ καὶ κατόρθωσε νὰ συμφιλιωθεῖ μὲ τοὺς Στουδίτες ποὺ εἶχαν διακόψει τὴν κοινωνία μαζί του, παρασύροντας μεγάλο τμῆμα τοῦ λαοῦ σὲ σχίσμα. Διατηρῶντας ὅπως ὁ Ἰὼβ τὴν καρτερία, τὴν εἰρήνη, στὴν ψυχὴ καὶ τὴν περισυλλογὴ μέσῳ ὅλων αὐτῶν τῶν θλίψεων, ὁ Ἅγιος Πατριάρχης συνέχισε ἔκτοτε νὰ προτρέπει τὸ λαὸ νὰ τηρεῖ τὶς ἐντολὲς γιὰ νὰ μπορέσει ἡ ἀποκατεστημένη πίστη νὰ δώσει καρπούς.

 

Ὅταν ἡ ἐκκλησία βρῆκε τελικὰ τὴν εἰρήνη μὲ τὴν ἄνοδο τοῦ Αὐτοκράτορα Νικηφόρου τοῦ 1ου, ὁ Ἅγιος Ταράσιος ἔχοντας ὁλοκληρώσει τὸ ἔργο του μετὰ ἀπὸ πατριαρχικὴ διαπίμανση 22 ἐτῶν, προσβλήθηκε ἀπὸ μακρὰ καὶ ἐπώδυνη ἀσθένεια, χωρὶς ὡστόσο νὰ διακόψει τὴν τέλεση τῆς θεῖα λειτουργίας στηριζόμενος σὲ ἕνα ραβδί. Φτάνοντας στὸ κατώφλι τοῦ θανάτου, τὸν ἔβλεπε κανεὶς νὰ διάγει φοβερὸ ἀγῶνα κατὰ τῶν δαιμόνων, ποὺ προσπαθοῦσαν νὰ τὸν κατηγορήσουν γιὰ φανταστικὰ ἐγκλήματα. Μὲ τὴ συνείδηση καθαρὴ ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ, τοὺς ἀπωθοῦσε μὲ τὸ χέρι γιατί δὲν ἦταν πλέον σὲ θέση νὰ μιλήσει.

 

Καὶ ὅταν στὴν ἐκκλησία ἄρχισε νὰ ψάλλεται ὁ στίχος «Κλῖνον, Κύριε, τὸ οὖς σου καὶ ἐπάκουσόν μου» ἡ μακαρία ψυχή του ἐλευθερώθηκε ἀπὸ τὸν δερμάτινο χιτῶνα της καὶ ὑψώθηκε νὰ συναντήσει τὶς αἰώνιες μονές, συνοδευόμενη ἀπὸ τὰ δάκρυα ὅλης τῆς πόλεως. Ἐνταφιάστηκε στὶς 25 Φεβρουαρίου στὴ μονή του καὶ τὸ λάδι της Κανδύλας ποὺ ἔκαιγε μπροστὰ στὸν τάφο του ἐπιτέλεσε κατόπιν πλῆθος θαυμάτων. Τὸ 820 ὁ αὐτοκράτορας Λέων V ὁ Ἀρμένιος, ὁ ὁποῖος ἐπὶ ἑπτὰ χρόνια ὑποστήριζε τοὺς εἰκονομάχους καὶ εἶχε καταδιώξει ἄγρια τοὺς Ὀρθοδόξους, εἶδε στὸν ὄνειρό του τὸν Ἅγιο Ταράσιο, μὲ ὄψη αὐστηρή, νὰ δίδει ἐντολὴ σὲ κάποιον Μιχαὴλ νὰ τρυπήσει τὸν αὐτοκράτορα μὲ τὸ ξίφος του.

 

Πράγματι, ἕξι μέρες ἀργότερα, ὁ Λέων δολοφονήθηκε ἀπὸ τὸν Μιχαὴλ Τραυλό, ὁ ὁποῖος κατέλαβε τὴν ἐξουσία. Ἀναφέρεται ὅτι ὁ Ἅγιος Ταράσιος ἔμοιαζε πολὺ στὴν ἐξωτερικὴ ἐμφάνιση μὲ τὸν Ἅγιο Γρηγόριο τῶν Θεολόγο.

 

Αὐτό, ἀγαπητοί μου ἀδελφοί, ἦταν τὸ ἱερὸ συναξάριο τοῦ Ἁγίου Ταρασίου, τοῦ Πατριάρχου Κωνσταντινουπόλεως.

 

Ἀκούσαμε τὴ ζωὴ ἑνὸς Ἁγίου, ὁ ὁποῖος πολὺ κουράστηκε, προκειμένου νὰ φέρει τὴν εἰρήνη εἰς τὴν Ἐκκλησία τῆς Κωνσταντινουπόλεως, τὴν εἰρήνη ἐκείνη ἡ ὁποία εἶχε φυγαδευτεῖ ἐξ αἰτίας τῶν αἱρετικῶν εἰκονομάχων, ποὺ προκαλοῦσαν μεγάλη σύγχυση στοὺς κόλπους τῆς Ἐκκλησίας, καὶ κατόπιν μὲ τὰ εὐσέβεια ἔργα τόσο τῶν ἐλεημοσυνῶν ὅσο καὶ τῆς διδασκαλίας τῶν ἀνθρώπων ἐκείνων ποὺ εἶχαν ἀνάγκη, προσπαθοῦσε νὰ στηρίξει τὴν Ἐκκλησία τῆς Κωνσταντινουπόλεως καὶ γενικότερα τὴν ὀρθοδοξία μας. Ἐντύπωση δὲν μᾶς κάνει ὁ τρόπος μὲ τὸν ὁποῖο ἀντιμετώπισε τὸ ἁμάρτημα τοῦ Αὐτοκράτορα. Ὁ Αὐτοκράτορας παρ' ὅτι εἶχε εὐεργετηθεῖ ἀπὸ τὸν Ἅγιο καὶ τὸν εἶχε διδάσκαλό του, ἔκανε μία ἁμαρτία λαμβάνοντας ἄλλη γυναῖκα ἀπὸ ἐκείνη ποὺ εἶχε νόμιμη.

 

Καὶ ἐπειδὴ ὁ Ἅγιος δὲν συμφωνοῦσε μὲ αὐτὴν τὴν αἰσχρή του πράξη καὶ τὸν ἔλεγχε δημόσια, ὁ Αὐτοκράτορας ἤθελε νὰ τὸν ἐξορίσει καὶ ταυτόχρονα νὰ σταματήσει νὰ μιλάει ὁ Ἅγιος Ταράσιος καὶ νὰ τὸν ἐλέγχει. Ἔτσι λοιπὸν φυλακὴ τὸν ἔκλεισε, ὁ Ἅγιος ὅμως τὰ ὑπέμεινε καὶ δὲν ὑποχώρησε γιὰ χάρη τῆς ὑπόληψής του ἢ γιὰ νὰ ἔχει τὴν καλοπέρασή του. Προτίμησε νὰ κακουχεῖτε μέσα στὶς φυλακὲς μὲ ὑπομένει βάσανα καὶ πόνους, προκειμένου ὅμως ὁ ἴδιος νὰ ὑπερασπιστεῖ τὴν ἀλήθεια καὶ ταυτόχρονα νὰ γίνει διδάσκαλος σοφὸς καὶ τῶν ἀνθρώπων ποὺ παρακολουθοῦν τὴ διδασκαλία του καὶ τὸ ἔργο του, βλέποντάς τον νὰ εἶναι τόσο σταθερὸς στὶς πνευματικές του ἀρχές, ὥστε δὲν τὸν μετακινοῦσε τίποτα ἀπὸ αὐτὲς οὔτε οἱ ἀπειλές, οὔτε οἱ ἐξορίες, οὔτε τὰ βασανιστήρια.

 

Ὁ Ἅγιος Ταράσιος ποὺ ἑορτάζει σήμερα νὰ μᾶς στηρίζει ὅλους καὶ νὰ μᾶς εὐλογεῖ. Καλή σας ἡμέρα καὶ εὐλογημένη.

 

 Απολυτίκιον Άγιου Ταρασίου

Αρχιεπισκόπου Κωνσταντινουπόλεως

Ἀπολυτίκιον. 

Ἦχος γ’. Τὴν ὡραιότητα.

Βίου ὀρθότητι, καλλωπιζόμενος, φωστὴρ ὑπέρλαμπρος, ὤφθης τοῦ Πνεύματος, καὶ τὴν Εἰκόνα τοῦ Χρίστου, Συνόδῳ ἐν τῇ Ἑβδόμῃ, προσκυνεῖν ἐκήρυξας, ὀρθοδόξως μακάριε, στῦλος καὶ ἑδραίωμα, Ἐκκλησίας γενόμενος· διὸ τοὺς σοὺς ἀγῶνας γεραίρει, Πάτερ Ἱεράρχα Ταράσιε.

 

Κοντάκιον. 

Ἦχος γ’. Ἡ Παρθένος σήμερον.

Ὀρθοδόξοις δόγμασι, τὴν Ἐκκλησίαν φαιδρύνας, καὶ Χριστοῦ μακάριε, τὴν σεβασμίαν Εἰκόνα, σέβεσθαι, καὶ προσκυνεῖσθαι πᾶσι διδάξας, ἤλεγξας, Εἰκονομάχων ἄθεον δόγμα· διὰ τοῦτό σοι βοῶμεν· χαίροις ὦ Πάτερ σοφὲ Ταράσιε.

 

Μεγαλυνάριον.

Τύπων καλῶν ἔργων δι’ ἀρετῆς, ἐν τῇ Ἐκκλησίᾳ, παραστήσας Πάτερ σαυτόν, τοῦ Χριστοῦ τὸν τύπον, ἐν ἱεραῖς Εἰκόσιν, ἐδίδαξας τιμᾶσθαι, ὀρθῶς Ταράσιε.