ΟΡΘΟΔΟΞΟΣ ΣΥΝΑΞΑΡΙΣΤΗΣ - Πέμπτη, 27 Φεβρουαρίου 2025

Ἀγαπητοί μας Αναγνώστες, καλή σας ἡμέρα. Σήμερα 27 τοῦ μηνὸς Φεβρουαρίου καὶ ἡ Ἁγία μας Ἐκκλησία ἑορτάζει τὴ μνήμη τοῦ Ἁγίου Προκοπίου του Δεκαπολίτου τοῦ Ὁμολογητοῦ. Ὁ Ὅσιος αὐτὸς στὶς Ἐκκλησίες μας, ὁ ὁποῖος ἀξιώθηκε διπλοῦ στεφάνου ἀπὸ τὸν Θεό, δηλαδὴ καὶ τὸ στεφάνι τοῦ Ὁσίου καὶ τὸ στεφάνι τοῦ Ὁμολογητοῦ, ἔχει μία παρουσία μέσα στὴν Ἐκκλησία μας ποὺ μᾶς γεμίζει μὲ ζῆλο γιὰ τὴν πνευματικὴ ζωή.

 

Νὰ ἀκούσουμε τώρα τὸ Ἱερὸ Συναξάριο τί λέγει γιὰ τὸν Ὅσιο Προκόπιο τὸ Δεκαπολίτη. Ὁ Ὅσιος Προκόπιος ἔζησε τὴν ἐποχὴ τοῦ Διωγμοῦ ποὺ ἐξαπέλυσε ὁ Λέων Γ΄ ὁ Ἴσαυρος κατὰ τῶν Σεπτῶν Εἰκόνων. Μιλᾶμε γιὰ τὸν 8ο αἰῶνα.

 

Καταγόταν ἀπὸ τὴν Δεκάπολη. Ἐκάρη μοναχὸς στὴν Κωνσταντινούπολη καὶ ἀφοῦ διὰ τῆς ἀσκήσεως καὶ τῆς προσευχῆς καθαρίστηκε τελείως ἀπὸ τὰ πάθη καὶ τοὺς ρίπους τῆς σαρκὸς καὶ ἐνδυναμώθηκε μὲ τὴν παρουσία ποὺ χαρίζει τὸ Ἅγιο Πνεῦμα, προχώρησε μαζὶ μὲ τὸν μαθητή του Βασίλειο στὴν ἀναίρεση τῶν αἱρετικῶν ποὺ ἀρνοῦνταν τὴν ἀλήθεια της ἐνανθρωπίσεως τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ καὶ καταδίκαζαν τὴν προσκύνηση τῶν Ἁγίων Εἰκόνων. Δὲν ἀρκέστηκε νὰ διδάσκει μὲ τὸ λόγο.

 

Ἐπιβεβαίωσε τὴν ὀρθοδοξία του μὲ πολλὲς ὀδύνες καὶ θλίψεις ποὺ ὑπέμεινε γιὰ τὴν ἀγάπη τῆς ἀλήθειας, λάμποντας τὸν κόσμο σὰν τὸ χρυσὸ ποὺ καθαρίστηκε στὴ φωτιά. Μὲ τὸ θάνατο τοῦ Τυράννου τοῦ 741, ὁ διωγμὸς κόπασε καὶ ὁ Ἅγιος ἐπέστρεψε στὸ μοναστήρι του, ὅπου ἐκοιμήθη ἐν εἰρήνῃ μετὰ ἀπὸ πολλὰ χρόνια. Κατὰ μίαν ἄλλην ἐκδοχὴ τοῦ βίου του, ὁ Ἅγιος Προκόπιος εἰσῆλθε πρῶτα σὲ ἕνα μοναστήρι τῆς πατρίδος του, ὅπου ἡ διαγωγὴ τῶν βυθισμένων στὶς ὑλικὲς μέριμνες μοναχῶν τοῦ φάνηκε ἀντίθετη πρὸς τὴν Εὐαγγελικὴ ἐντολὴ νὰ μὴ μεριμνοῦμε εἰς τὴν αὔριον.

 

Ἀφοῦ ἔκαμε ὑπομονὴ ἐπὶ τέσσερα χρόνια, ἐμπιστεύτηκε τὶς ἀντιρρήσεις του στὸν Ἡγούμενο, ὁ ὁποῖος τοῦ ἀπάντησε «μὰ κανείς, τέκνο μου, δὲν μπορεῖ νὰ τηρήσει τὶς ἐντολὲς αὐτές». Ἀπογοητευμένος, ὁ Προκόπιος ἐγκατέλειψε τὴ μονὴ γιὰ νὰ μεταβεῖ στὴν ἔρημο, ὅπου ἑπτὰ χρόνια ἀφιερώθηκε στὴν ἀδιάλειπτο προσευχή, παντελῶς ἀμέριμνος γιὰ τὰ ἐπίγεια. Ἐπειδὴ πολλοὶ ἐπισκέπτες του ζήτησαν νὰ ζήσουν ὑπὸ τὴν καθοδήγησή του, ἵδρυσε ἕνα μοναστήρι, τὸ ὁποῖο ὀργάνωσε, μένοντας αὐστηρὰ πιστὸς στὶς διδασκαλίες τῶν Ἁγίων Πατέρων.

 

Παρ' ὅλο ποὺ εἶχε τόσες ψυχὲς ὑπὸ τὴν καθοδήγησή του, παρέμενε ἐστραμμένος ὅλος πρὸς τὸν Θεὸ καὶ προέτρεπε τοὺς μαθητές του νὰ περισσεύει ἐντός τους ἡ ἀγάπη τοῦ Θεοῦ καὶ ἡ προσδοκία τῆς βασιλείας τῶν οὐρανῶν. Φλεγόμενος ὅμως ἀπὸ τὸν πόθο τῆς ἡσυχίας, ὅρισε ἕναν διάδοχό του καὶ ἐπέστρεψε στὴν ἔρημο μέχρι τὴν ἐποχὴ ποὺ ὁ Αὐτοκράτορας ἐξαπέλυσε διωγμὸ κατὰ τῆς τιμῆς τῶν Ἁγίων Εἰκόνων. Ὁ τύραννος ἔχοντας πληροφορηθεῖ τὶς ἀρετές, τὰ ἀσκητικὰ παλέσματα καὶ τὴν προσήλωση τοῦ Ὁσίου Προκοπίου στὶς παραδόσεις τῆς Ἐκκλησίας, διέταξε νὰ τὸν φυλακίσουν καὶ ἔστειλε ἕναν ἀξιωματοῦχο μὲ ἐντολὴ νὰ κάμψει τὸ φρονιμά του.

 

Στὶς κολακεῖες καὶ στὶς ἀπειλές του, ὁ Ἅγιος ἀποκρίθηκε ὅλα ὅσα ἐσεῖς θεωρεῖτε ἀπολαύσεις, ἂς πᾶνε μαζί σας στὸ πῦρ τῶν ἐξώτερων. Ὅσο δὲ γιὰ τὶς ἀπειλές σας, μάθετε ὅτι τὸ Ἱερὸ Εὐαγγέλιο μᾶς διδάσκει «νὰ μὴ φοβούμεθα ἐκείνους ποὺ σκοτώνουν τὸ σῶμα». Ἀφοῦ ἐν συνεχείᾳ ὁ Ἅγιος Προκόπιος ὁμολόγησε τὴν πίστη του στὶς Ἅγιες Εἰκόνες, ὁ μάγιστρος ἰσχυρίσθηκε δῆθεν ὅτι καὶ ὁ Αὐτοκράτορας ἦταν Ὀρθόδοξος καὶ τιμοῦσε τὶς εἰκόνες καὶ γιὰ τοῦ λόγου του ἀληθὲς τοῦ ἔδειξε καὶ ἀσπάστηκε μία εἰκόνα ποὺ φύλαγε στοὺς κόλπους του.

 

Ὁ Ἅγιος ὅμως ἀποκρίθηκε ὅτι οἱ διωγμοὶ ποὺ ἐπιβάλλονταν σὲ ὅλη τὴν Αὐτοκρατορία κατὰ τῶν ὁμολογητῶν ἦταν ἀπόδειξη ὅτι ψευδόταν καὶ ὅτι ὁ στρατιώτης αὐτὸς ἔλεγε ψέματα. Ἀφοῦ ὁ Ἀπεσταλμένος ἔκανε τὴν ἀναφορά του στὸν Αὐτοκράτορα, ὁ Ἅγιος Προκόπιος ὑποβλήθηκε σὲ βασανιστήρια καὶ ἐστάλη ἐξορία ὅπου καὶ βρῆκε τὴν μακαρία του τελευτὴ καὶ εἶχε ὁσιακὸ τέλος. Βλέπουμε δηλαδὴ ὅτι ὁ Ἅγιος Προκόπιος ὁ Δεκαπολίτης ἔζησε τὴν ἐποχὴ ἐκείνη ὅπου ὑπῆρχε ἡ αἵρεση τῆς εἰκονομαχίας στὴν Κωνσταντινούπολη καὶ ἀγωνίζονταν ὅλοι οἱ ἄνθρωποι ὥστε νὰ μπορέσουν κατὰ κάποιο τρόπο οἱ ὀρθόδοξοι χριστιανοὶ νὰ ἑδραιώσουν τὴν ὀρθόδοξη πίστη καὶ τὴν τιμὴ τῆς προσκυνήσεως τῶν Ἁγίων Εἰκόνων.

 

Εἴδατε καὶ παρατηρήσατε στὸ ἱερὸ συναξάρι τοῦ Ἁγίου Προκοπίου ὅτι ὁ Ἅγιος Προκόπιος ὅπως καὶ πολλοὶ ὀρθόδοξοι τὴν ἐποχὴ ἐκείνη τόνιζαν πὼς ἡ ἄρνηση τῆς προσκυνήσεως καὶ τῆς ἀποδόσεως τιμῆς στὶς Ἅγιες Εἰκόνες εἶναι καὶ δηλώνει ὅτι ἀρνοῦνταν οἱ αἱρετικοί την ἐνανθρώπιση τοῦ Κυρίου μας. Καὶ ὅτι ἡ παράσταση τῆς ἀνθρώπινης μορφῆς στὸ ἐκτύπωμα τῶν Ἱερῶν Εἰκόνων δηλώνει ὅτι ἀποδεχόμεθά το δόγμα τῆς Ἐκκλησίας περὶ ἐνανθρωπίσεως τοῦ Κυρίου μας. Κι ἔτσι λοιπὸν οἱ ὅσιοι πατέρες ἔχοντας αὐστηρὴ προσήλωση στὴν ὀρθόδοξη πίστη τῶν Ἁγίων Πατέρων δὲν δίστασαν νὰ τὰ βάλουν μὲ τοὺς αἱρετικοὺς εἴτε αὐτοὶ ἦσαν καὶ Αὐτοκράτορες ἀκόμη καὶ νὰ ὑπομείνουν πολλὰ βασανιστήρια καὶ πολλοὺς πόνους.

 

Σήμερα ὅμως γιορτάζει κι ἄλλος ἕνας Ἅγιος Μάρτυρας Ὁ Ἅγιος Μάρτυς Γελάσιος ὁ Ἀπὸ μίμων. Μῖμος σήμαινε ἠθοποιὸς τὴν ἐποχὴ ἐκείνη ὁ ὁποῖος ἔπαιζε στὰ θέατρα, ἐμιμεῖτο δηλαδὴ διάφορους ρόλους καὶ συνήθως προκαλοῦσε τὸν γέλωτα στοὺς θεατὲς τοῦ θεάτρου. Γιὰ νὰ ἀκούσουμε ποιός ἦταν ὁ Ἅγιος Γελάσιος ὁ Μάρτης ὁ Ἀπὸ μίμων.

 

Ὁ Γελάσιος ἀπὸ τὸ χωριὸ Μαριάμνη κοντὰ στὴ Δαμασκὸ ἦταν δευτεραγωνιστὴς σὲ ἕνα θίασο μίμων στὴν Ἠλιούπολη τῆς Φοινίκης. Κατὰ τοὺς χρόνους τοῦ Μεγάλου Διωγμοῦ γύρω στὸ 303 κατὰ τὴ διάρκεια μιᾶς παράστασης ὅπου παραδούσαν τὴν τελετὴ τοῦ Ἁγίου Βαπτίσματος ἐπιλέχθηκε νὰ παίξει τὸ ρόλο τοῦ Νεοφύτου καὶ οἱ σύντροφοί του τὸν ἔριξαν σὲ ἕνα πιθάρι μὲ χλιαρὸ νερὸ ἐνῷ οἱ θεατὲς ξεσποῦσαν σὲ δυνατὰ γέλια. Ἀλλὰ μὲ τὴν ἐπενέργεια τῆς θείας χάριτος ὁ Γελάσιος ἀναδύθηκε ἀπὸ τὸ νερὸ ἀληθινὰ μεταμορφωμένος ἀπὸ τὴν καλὴν ἀλλοίωσίν καὶ μόλις τὸν ἔντυσαν μὲ λευκὸ χιτῶνα διακήρυξε «Εἶμαι χριστιανός.

 

Ἐνῷ ἤμουν βυθισμένος στὸ λουτρὸ εἶδα μιὰ δόξα ποὺ ἡ ἀκτινοβολία της μὲ γέμισε τρόμο. Τώρα εἶμαι ἕτοιμος νὰ πεθάνω ὡς χριστιανός». Οἱ θεατές, ἀντιλαμβανόμενοι ὅτι δὲν ἐπρόκειτο πιὰ γιὰ κωμωδία ἔκπληκτοι στὴν ἀρχὴ ὅρμισαν κατόπιν μὲ λύσσα στὸ νεόφυτο τὸν ἔσυραν ἀπὸ τὸ λευκό του ἔνδυμα ἔξω ἀπὸ τὸ θέατρο καὶ τὸν λιθοβόλησαν.

 

Οἱ χριστιανοὶ ἔφεραν τὸ σῶμα τοῦ ἐνδόξου μάρτυρος πίσω στὴν πατρίδα του ὅπου πάνω στὸν τάφο του κτίστηκε ἀργότερα ναός. Ἀκούσατε καὶ τὸ συναξάριο τώρα τοῦ Ἁγίου Γελασίου του Ἀπὸ μίμων. Πῶς ἡ Χάρις τοῦ Θεοῦ ἐνεργεῖ καὶ μέσα ἀπὸ τὴν ἁμαρτία καὶ τὸν ἐμπαιγμό.

 

Μᾶς κάνει ἐντύπωση πὼς ἐνῷ διακωμωδοῦσε αὐτὸς καὶ ὁ Θίασός του τὸ μυστήριο τοῦ βαπτίσματος, ὁ Θεὸς σὲ αὐτὴ τὴν ἀνόσια καὶ ἀσεβῆ πράξη ἀποκάλυψε τὴ δόξα του διότι εἶχε δεῖ φαίνεται τὴν καρδιὰ τοῦ Ἁγίου Γελασίου καὶ εἶχε κατανοήσει ὅτι ἦταν δεκτικὴ ἀπέναντι στὴ χάρη του καὶ ἔτσι λοιπὸν ἀποκαλύφθηκε ὁ Θεός, εἶδε τη χάρη καὶ τὴ δόξα τοῦ Θεοῦ καὶ μεταστράφηκε καὶ ἀπὸ ἐκεῖ ποὺ ἦταν γελωτοποιὸς ἔγινε πλέον ἕνας θριαμβευτικὸς κήρυκας τοῦ Ἱεροῦ Εὐαγγελίου λέγοντας ὅτι εἶναι χριστιανὸς καὶ ὅτι εἶναι ἕτοιμος νὰ μαρτυρήσει γιὰ τὴν ἀγάπη τοῦ Θεοῦ.

 

Ἔτσι λοιπὸν ἀγαπητοὶ ἀδελφοὶ τὸ ἱερὸ παράδειγμα τόσο τοῦ Ἁγίου Προκοπίου του Δεκαπολίτου ὅσο καὶ τοῦ Ἁγίου Γελασίου του ἀπὸ μίμων ἂς μᾶς στερεώνει καὶ ἂς μᾶς καθοδηγεῖ στὴν πνευματική μας ζωή. Καλή σας ἡμέρα καὶ εὐλογημένη.

 

Ἀπολυτίκιον Ὅσιου Προκοπίου Ὁμολογητού του Δεκαπολίτου.

 

Ἀπολυτίκιον. 

Ἦχὸς α’. Τῆς ἐρήμου πολίτης.

Φερωνύμως προκόπτων ἐν ἀσκήσει Προκόπιε, ἤρθης ἐκ δυνάμεως Πάτερ, πρὸς ἀθλήσεως ἔλλαμψιν· Χριστού γὰρ τὴν Εἰκόνα προσκυνῶν, Μαρτύρων ἀνεδείχθης κοινωνὸς· μεθ’ ὧν πρέσβευε παμμάκαρ διαπαντός, ὑπὲρ τῶν ἐκβοώντων σοι· δόξα τῷ δεδωκότι σοὶ ἰσχύν, δόξα τῷ σὲ στεφανώσαντι, δόξα τῷ ἐνερνοῦντι διὰ σοῦ, πᾶσιν ἰάματα.

Κοντάκιον. 

Ἦχὸς δ’. Ἐπεφάνης σήμερον.

Ἐὠσφόρον σήμερον ἡ Ἐκκλησία, κεκτημένη ἅπασαν, κακοδοξίας τὴν ἀχλύν, διασκεδάζει τιμῶσὰ σέ, οὐρανομύστα, Προκόπιε ἔνδοξε.

 

 

Μεγαλυνάριον.

Θείας ὑπαλείπτην σὲ προκοπῆς, καὶ ὁμολογίας, θεηγόρου ὑφηγητήν, Πάτερ εὖ εἰδότες, τὸὺς πόνους σοῦ τιμῶμεν, δι’ ὧν καταπυρσεύεις, ἡμᾶς Προκόπιε.